1. HABERLER

  2. YAŞAM

  3. MATEMATİK ŞANS DİYE BİR ŞEY OLMADIĞINI SÖYLÜYOR

MATEMATİK ŞANS DİYE BİR ŞEY OLMADIĞINI SÖYLÜYOR

Kimilerimiz şansa inanır, kimilerimiz şanssızlığına. Peki kendinizi şanslı gününüzde hissettiğiniz oldu mu? Ya da araba kullanırken o kedinin önünüze şans eseri çıktığını mı düşünüyorsunuz? Matematik size evrende şans faktörü olmadığını söylüyor.

A+A-

1749 yılında doğan ve kendi ölümünü doğru hesaplayan Fransız matematikçi Pierre-Simon Laplace'nin ortaya koyduğu "Laplace Şeytanı" teorisine göre evrendeki her şeyi bilirsek; mesela attığımız zarın tek mi çift mi geleceğini önceden bilebiliriz. Zarı atarken ellerimizin duruşu, ortamdaki havanın yoğunluğu ve bundan doğan sürtünme kuvveti, odanın içindeki mikro hava akımları, zarın net ağırlığı, bulunduğumuz konumun yer çekimi ivmesi..  

Determinizm bize evrende her şeyin bir sebep sonuç döngüsünde aktığını söyler. Laplace'yi bu çalışmaya iten ise Abraham de Moivre idi. Moivre, ölümü yaklaştığında her gün bir önceki günden 15 dakika daha fazla uyuduğunu fark etti. Uyku süresini 24 saate tamamladığında ise ölmüş olacaktı. ve ön gördüğü gibi 27 Kasım 1754'te öldü. Moivre'nin Şansın Doktrinleri isimli eseri Laplace'nin çalışmalarını fitilleyen şey oldu.

Moivre'den yola çıkıp evrendeki sebep sonuç ilişkisini matematiksel bir teoriye dökmek isteyen Laplace'ye göre merkeze oturan varsayımsal bir varlık var. Buna Laplace Şeytanı deniyor ve evrendeki tüm kurallara hakim. Bütün atomların konumlarını ve hareketlerini biliyor. Böylece geçmişin sonucu geleceğin de sebebi olan "şu an" ı ön görüyor.

Elbette şu an hiçbirimiz Laplace Şeytanı değiliz. Yazı tura atarken hava akımını, atomların hareketlerini hesaplayamıyoruz ama teorik olarak da olsa evrende şans faktörünün değil, sebep sonuç ilişkisininin, kelebek etkisinin olduğunu bilmekte fayda var.

Önceki ve Sonraki Haberler

HABERE YORUM KAT

UYARI: Küfür, hakaret, rencide edici cümleler veya imalar, inançlara saldırı içeren, imla kuralları ile yazılmamış,
Türkçe karakter kullanılmayan ve büyük harflerle yazılmış yorumlar onaylanmamaktadır.